Kết hợp xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân với phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội ở khu vực biên giới và biển, đảo trong tình hình mới

 Lãnh thổ quốc gia bao gồm vùng đất, vùng trời, vùng biển là thiêng liêng, bất khả xâm phạm; trong đó, khu vực biên giới và biển, đảo là địa bàn chiến lược, có vị trí đặc biệt quan trọng cả về kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và đối ngoại của đất nước. Đó không chỉ là “phên dậu” của Tổ quốc, mà còn là cửa ngõ giao thương của nước ta với nước ngoài, có ý nghĩa to lớn đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Vì vậy, xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân kết hợp với phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội ở khu vực biên giới và biển, đảo là vấn đề chiến lược, nhiệm vụ quan trọng, cấp thiết trong tình hình mới.

Kế thừa quan điểm “dựng nước đi đôi với giữ nước” của dân tộc, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chỉ thị, nghị quyết về kết hợp hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; trong đó, bao hàm việc xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân kết hợp với phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội ở khu vực biên giới và biển, đảo. Quan điểm này của Đảng đã được thể hiện rõ trong Nghị quyết Trung ương 8 (khóa XI) về Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, Nghị quyết số 28-NQ/TW ngày 22/9/2008 của Bộ Chính trị (khóa X), Chỉ thị số 07-CT/TW ngày 03/10/2011 của Ban Bí thư, Nghị định số 152/2007/NĐ-CP ngày 10/10/2007 của Chính phủ về khu vực phòng thủ và Nghị định số 02/2016/NĐ-CP ngày 05/01/2016 của Chính phủ về sửa đổi, bổ sung Nghị định số 152/2007/NĐ-CP. Đặc biệt, Nghị quyết Đại hội XII của Đảng đã xác định: “Kết hợp chặt chẽ kinh tế, văn hóa, xã hội với quốc phòng, an ninh và quốc phòng an ninh với kinh tế, văn hóa, xã hội trong từng chiến lược, quy hoạch kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, chú trọng vùng sâu, vùng xa, biên giới và biển, đảo”1.

Quán triệt, thực hiện đường lối, chủ trương chiến lược của Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng đã ban hành nhiều nghị quyết, chỉ thị để lãnh đạo, chỉ đạo nhiệm vụ xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân kết hợp với phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, nhất là ở khu vực biên giới và biển, đảo, bảo đảm chặt chẽ, đúng lộ trình, kế hoạch và đạt được nhiều kết quả quan trọng. Nổi bật là, Quân đội đã phát huy tốt vai trò nòng cốt trong xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội; trọng tâm là triển khai thực hiện dự án khu kinh tế - quốc phòng trên các địa bàn chiến lược, vùng sâu, vùng xa, biên giới và biển, đảo theo Quyết định số 1391/QĐ-TTg ngày 09/8/2010 của Thủ tướng Chính phủ2. Các khu kinh tế - quốc phòng đã góp phần quan trọng vào việc củng cố thế trận quốc phòng toàn dân kết hợp với phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội ở địa bàn chiến lược biên giới và biển, đảo của Tổ quốc. Việc triển khai xây dựng đường tuần tra biên giới3 được thực hiện đúng kế hoạch, đảm bảo tiến độ, chất lượng, đáp ứng tốt yêu cầu bảo vệ và xây dựng biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển. Công tác bố trí lực lượng, xây dựng hệ thống công trình phòng thủ ở khu vực biên giới và biển, đảo đang từng bước được triển khai, hoàn thiện. Sự phối hợp giữa Bộ Quốc phòng với các ban, bộ, ngành, đoàn thể Trung ương, địa phương trong phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội gắn với quốc phòng, an ninh ngày càng chặt chẽ, hiệu quả.

Tuy vậy, trong thực hiện nhiệm vụ xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân kết hợp với phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội ở khu vực biên giới và biển, đảo vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập. Nhận thức của một số cán bộ các cấp, các ngành về nhiệm vụ chưa thật đầy đủ, trách nhiệm trong lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện chưa cao; sự phối hợp giữa Bộ Quốc phòng với các ban, bộ, ngành, đoàn thể Trung ương, địa phương chưa thường xuyên, hiệu quả còn thấp; cơ chế, chính sách đầu tư nguồn lực để xây dựng, phát triển khu vực biên giới và biển, đảo còn hạn hẹp, thiếu đồng bộ.

Trong những năm tới, bên cạnh thuận lợi là cơ bản, tình hình thế giới, khu vực tiếp tục có nhiều diễn biến phức tạp, khó lường, tiềm ẩn nhiều nhân tố gây bất ổn định; tranh chấp lãnh thổ, chủ quyền biển, đảo trong khu vực và trên Biển Đông diễn ra gay gắt. Đối với nước ta, tình hình chính trị - xã hội ổn định; kinh tế tiếp tục tăng trưởng; quốc phòng, an ninh được củng cố; quan hệ hợp tác đối ngoại không ngừng được mở rộng, vị thế và uy tín quốc tế của Việt Nam ngày càng được nâng lên. Tuy nhiên, kinh tế đất nước còn gặp nhiều khó khăn, tình hình chính trị - xã hội ở một số địa bàn trọng điểm, vùng sâu, vùng xa, biên giới và biển, đảo còn tiềm ẩn nguy cơ mất ổn định; các thế lực thù địch, phản động đẩy mạnh hoạt động chống phá nước ta bằng chiến lược “diễn biến hòa bình”, thúc đẩy “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” nội bộ cơ quan Đảng, Nhà nước, Quân đội. Để giữ vững độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, trước hết là xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân kết hợp với phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội ở khu vực biên giới và biển, đảo cần tập trung thực hiện tốt một số giải pháp cơ bản sau:

Một là, quán triệt sâu sắc quan điểm của Đảng về hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức, trách nhiệm cho cán bộ, đảng viên và nhân dân đối với nhiệm vụ xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội ở khu vực biên giới và biển, đảo. 

Hai là, tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền các cấp, các ngành trong xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội ở khu vực biên giới và biển, đảo.

Ba là, phát huy vai trò, trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn dân tạo nên sức mạnh tổng hợp trong xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội ở khu vực biên giới và biển, đảo.

Bốn là, tập trung xây dựng thế trận quân sự và khu vực phòng thủ vững chắc, làm cơ sở củng cố thế trận quốc Năm là, tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt của Quân đội nhân dân trong xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội ở khu vực biên giới và biển, đảo. toàn dân gắn với phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội ở khu vực biên giới và biển, đảo.