Chống lại bệnh hình thức trong tự phê bình và phê bình

 Con số 161 tổ chức đảng bị cảnh cáo, hơn 7.800 đảng viên bị khai trừ ra khỏi Đảng trong nhiệm kỳ Đại hội XII cho thấy, việc sinh hoạt và thực hành tự phê bình, phê bình trong nhiều tổ chức Đảng hiện nay chỉ mang tính hình thức và chưa hiệu quả. Vì hình thức nên tự phê bình và phê bình bị biến tướng thành diễn đàn khen ngợi, tâng bốc nhau, thậm chí nhiều nơi còn lợi dụng tự phê bình và phê bình để chỉ trích, vu khống, phê phán người khác với động cơ không trong sáng, gây mất đoàn kết trong chi bộ.

Ông Vũ Văn Phúc, nguyên Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản cho rằng” “Nhiều người đứng đầu, người có chức, có quyền, không nhận rõ được hạn chế, khuyết điểm của mình. Họ bị bao phủ bởi một lớp hào quang, mà đó là hào quang hình thức, do một số người cấp dưới nịnh bợ mà anh ta không thấy được”.

Nêu nguyên nhân vì sao tự phê bình mang tính hình thức, ông Phan Khắc Hải, nguyên Thứ trưởng Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch chỉ ra rằng: “Cuộc sống của người cán bộ, đảng viên phụ thuộc rất nhiều vào người chỉ huy. Cơm ăn, áo mặc, học hành, con cái… đều phụ thuộc vào cơ quan, mà cơ quan lại phụ thuộc vào người chỉ huy, người đứng đầu đó. Cho nên nếu một người thủ trưởng có khuyết điểm, người ta biết nhưng cũng không dám nói”.

Vì hình thức như thế, nên tự phê bình và phê bình còn là nguyên nhân gián tiếp khiến cho đảng viên trượt dài trên con đường “tự diễn biến, tự chuyển hóa”.

Trong mối quan hệ hằng ngày của mỗi người chúng ta, tựu chung lại có ba mối quan hệ cơ bản, đó là quan hệ đối với người, đối với việc và đối với chính mình. Trong ba mối quan hệ đó, thì quan hệ đối với chính bản thân mình là khó nhất. Bởi lẽ, nhìn thấy người khác thì dễ, nhưng tự mình thấy được hạn chế, thấy được khuyết điểm của mình là điều không dễ dàng. Phần đông trong tâm lý, trong suy nghĩ của mỗi người luôn luôn thấy mình tốt, mình hoàn thiện, không có khuyết điểm. Điều đó cũng lý giải, tại sao tự phê bình và phê bình lại khó thực hiện, khó thực chất, khó mang lại hiệu quả. Bởi vì, khi thực hiện tự phê bình và phê bình cần nhất những lời nói thẳng, nói thật, nói đúng. Vậy, làm thế nào để tự phê bình và phê bình có hiệu quả? Làm thế nào để sự thật sẽ không mất lòng? Thiếu tướng Trương Ngọc Hợi, Chính ủy Quân đoàn 4 cho rằng, trước hết là phải thấu suốt mục đích của việc thực hiện tự phê bình và phê bình, đó là cùng nhau tiến bộ, cùng nhau phấn đấu vì nhiệm vụ chung của đơn vị.

“Tôi cho rằng, thực hiện phê bình đồng chí, đồng đội phải trên tinh thần xây dựng, tinh thần đóng góp, giúp đỡ chứ không phải là việc tranh công đổ lỗi, bằng mặt mà không bằng lòng trong sinh hoạt”, Thiếu tướng Trương Ngọc Hợi bày tỏ.

Còn Giáo sư, Tiến sĩ Mạch Quang Thắng, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh nhận định “Phê bình người khác phải đạt mục đích là sau khi phê bình, người đó tốt hơn lên, nhận rõ khuyết điểm của mình và sửa chữa tốt hơn. Thế thì phải dùng phương pháp cho tốt, trung thực, thẳng thắn, không bỏ qua, không đặt điều và rất độ lượng. Phê bình cốt là để sửa chữa sai lầm, khuyết điểm tốt hơn, phê bình kiểu đao to, búa lớn, vùi dập người ta thì người ta không thực hiện, như vậy phê bình không đạt mục đích”.

Trong sinh hoạt Đảng, việc thực hiện tự phê bình và phê bình với những lời nói thẳng, nói thật sẽ như những “liều thuốc đắng”, dù khó nghe, khó uống, khó nuốt nhưng sẽ giúp bản thân mình và người khác phát hiện ra "bệnh" và có biện pháp "điều trị" bệnh. Nhưng để liều “thuốc đắng dã được tật” và để những lời nói thật không bị mất lòng thì Đại tá Nguyễn Hữu Lập, Chủ nhiệm Khoa Tư tưởng Hồ Chí Minh, Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng cho rằng, trước hết, mỗi người đảng viên phải luôn trong tâm thế chủ động, tự răn mình và nghiêm khắc với chính bản thân mình.

“Phê bình trước hết là phải tự phê bình đã, tiên trách kỷ, hậu trách nhân rồi mới đến phê bình người khác. Tức là việc gì làm chưa được, chưa tốt thì bản thân mình tự kiểm điểm, tự phê bình việc mình đã làm, thế rồi kiểm điểm, phê bình đồng chí, đồng đội mình. Có làm được như vậy mới sửa được. Ai dám phê bình mới có khả năng sửa. Ai không nhận khuyết điểm, không dám phê bình chắc chắn sẽ không sửa được”- Đại tá Nguyễn Hữu Lập nêu quan điểm.