QUAN NIỆM VỀ NHÀ CHÍNH TRỊ TIÊU BIỂU

Trong lịch sử, đã có thời kỳ người ta coi người lãnh đạo là nhân tố quan trọng nhất, quyết định sự thành - bại của một cộng đồng hay của một quốc gia. Ngay trong thế kỷ XX, thế kỷ của dân chủ và cách mạng khoa học, hiện tượng sùng bái cá nhân cũng không phải là cá biệt ở nhiều quốc gia.

Các thành quả của khoa học, cùng với quá trình hoàn thiện thể chế chính trị nói chung, thể chế nhà nước nói riêng đã dần khiến cho sự phụ thuộc của một đất nước vào một cá nhân ngày càng ít đi. Một hệ thống thể chế được thiết kế tốt còn quan trọng hơn nhiều so với những cá nhân điều khiển hệ thống đó. Do vậy, càng không cần đến các “thiên tử" để đảm đương trách nhiệm  điều hành hệ thống này. Trong quan niệm của Mác, người lãnh đạo sẽ bị ràng buộc bởi các điều kiện và các quan hệ xã hội hiện thực. Quan điểm mang tính phương pháp luận này của Mác được Ăngghen coi là những phát kiến quan trọng nhất, vì nó đập tan các lý luận cho rằng, sự tiến triển của lịch sử được thúc đẩy bởi một số ít người có đặc quyền.

Tuy nhiên, cũng không thể phủ nhận vai trò đặc biệt quan trọng của cá nhân các nhà lãnh đạo chính trị đối với sự thành công, cũng như sự thất bại của một quốc gia. Ngày nay, vị trí, vai trò của các nhà chính trị đối với sự phát triển quốc gia ngày càng được nhận thức một cách đúng đắn hơn. Đặc biệt, tại những thời điểm mang tính quyết định, vai trò của cá nhân có thể là yếu tố trực tiếp dẫn tới sự thành bại của cả một cộng đồng, bởi vì họ chính là người đưa ra quyết định cuối cùng.