Chúng ta cần có tầm nhìn, sự định hướng về những giá trị cao đẹp cho lớp trẻ hiện nay

Chúng ta đang sống trong một môi trường có nhiều cơ hội để thách thức, để dấn thân, đang hòa mình vào giai đoạn hội nhập quốc tế, văn hóa đa dạng với đầy đủ những mặt tốt, xấu. Sự cuốn hút của đồng tiền cũng đã tác động vào tư tưởng, suy nghĩ của lớp trẻ, kích thích lối sống vật chất ở nhiều bộ phận của giới trẻ, điều đó chúng ta không hề phủ nhận. Sống trong một xã hội đang chuyển giao, chẳng trách nhiều bạn trẻ có suy nghĩ hỗn độn, kể cả sự mâu thuẫn trong nhiều giá trị cũ và mới làm cho giới trẻ có phần “lo lắng” và trong số đó không ít bạn đã “hoang mang” và phần nào mất định hướng. Nhưng không vì thế mà chúng ta không tin tưởng vào giới trẻ, không vì thế mà vội phê phán giới trẻ sống thực dụng, sống không lí tưởng. Hơn ai hết, chúng ta đang nhận thấy giới trẻ phải chịu áp lực mạnh mẽ bởi vì để định hình xu hướng sống, giới trẻ cần có bản lĩnh và sự tỉnh táo. Giới trẻ biết cách hoạch định mục tiêu rõ ràng, biết dấn thân và có trách nhiệm với chính quyết định của mình, rõ ràng và thẳng thắn: như thế có phải là thực dụng hay thật ra giới trẻ chỉ đang sống rất thực tế, rõ ràng hơn những bậc đàn anh đi trước mà thôi. Giới trẻ hiện nay đang chịu tác động như thế nào từ cơ chế thị trường, mở cửa hội nhập quốc tế. Sống cuộc sống sau chiến tranh, cách quá khứ không xa nhưng cũng đủ cho chúng ta chiêm nghiệm về những ảnh hưởng của chiến tranh, lớn lên trong thời bao cấp với nhiều khốn khó của một xã hội đang “thay da đổi thịt”, đang từng bước “quá độ”, thay đổi liên tục buộc chúng ta cũng phải thích ứng liên hồi. Nghe đến “thực dụng”, người ta nghĩ đến việc bạn trẻ yêu thực dụng, học thực dụng, sống thực dụng. Bản thân từ thực dụng, không biết từ khi nào đã trở thành từ nghĩa “xấu” dành riêng cho giới trẻ và bị người khác lên án, phê phán. Tôi cho rằng, giới trẻ sống rất thực tế chứ không thực dụng như mọi người nghĩ. Các bậc đàn anh đi trước cũng như thế nhưng họ ý nhị hơn, họ khéo léo hơn nên không bị “gán ghép” còn giới trẻ thì thẳng thắn, bộc trực, có hoạch định rõ ràng, sự hoạch định dựa trên những điều có trong tay. Họ không lợi dụng ai, không “đè bẹp” ai để leo lên, không mưu mô, toan tính để đạt được mục tiêu. Phải chăng, lớp trẻ hiện nay do chưa có tầm nhìn toàn cục nên chỉ vạch ra mục tiêu gần, đây cũng có thể là điều cần suy ngẫm. Nhưng nếu vì thế lại đánh giá họ là “không có lí tưởng”, “sống vụ lợi cá nhân hơn là vì cộng đồng” thì có thể là hơi “nặng tay”. Dung hòa giữa cái nhìn chung và cái nhìn riêng, giữa định hướng lý tưởng và nhu cầu là điều thực sự cần thiết. Giới trẻ hay nói bông đùa rằng: “Không sống vì mình thì trời tru đất diệt”, nhưng qua đó chúng ta thấy rằng, nếu cá nhân sống thật tốt, sống có ích, không gây thiệt hại cho người khác thì có nghĩa là cá nhân đang làm cho cộng đồng, xã hội tiến bộ. Bản thân sống không tốt thì nói gì đến sự tiến bộ xã hội. Khoan vội nói đến lí tưởng xa vời, xây dựng và biến đổi xã hội thật cao siêu khi sức mình chưa kham nổi. Luân lý ở chỗ là lý tưởng sẽ mang tính chủ quan của con người trong sự định hướng của toàn cục. Sống tốt cho mình và biết hướng đến những giá trị cao cả trong sự cân đối cũng là cái nhìn hợp lý. Lí tưởng rất gần gũi quanh chúng ta, đơn giản như một người trẻ miệt mài kiếm tiền, đặt khát vọng làm giàu chân chính lên trước hết hoàn toàn có thể là một người sống có lí tưởng rồi.