Từ khi mô hình chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô và các nước Đông Âu sụp đổ, một số người lợi dụng tình hình đó để phản bác quy luật độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội

Họ đặt ra vấn đề về con đường đã đi, thậm chí có một số người muốn nước ta đi theo con đường tư bản chủ nghĩa hoặc con đường xã hội dân chủ; bác bỏ tính chất thời đại; bác bỏ vai trò lịch sử của giai cấp công nhân coi chế độ tư bản là hoàn hảo và hy vọng con đường tư bản chủ nghĩa sẽ đưa đất nước đến phồn vinh.

Tình hình thế giới mấy thập kỷ gần đây xuất hiện nhiều nhân tố mới, nhất là trong khoa học và công nghệ, nhưng quy luật phát triển khách quan của lịch sử, những động lực cơ bản của cách mạng xã hội, vai trò của giai cấp công nhân mà chủ nghĩa Mác - Lênin phát hiện vẫn giữ nguyên giá trị, tất nhiên, nội dung và hình thức biểu hiện của chúng có nhiều nét mới.

Nắm vững phương pháp luận khoa học, Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VIII của Đảng khẳng định: "Chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và các nước Đông Âu sụp đổ khiến chủ nghĩa xã hội tạm thời lâm vào thoái trào, nhưng điều đó không làm thay đổi tính chất của thời đại; loài người vẫn đang trong thời kỳ quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội. Các mâu thuẫn cơ bản trên thế giới vẫn tồn tại và phát triển, có mặt sâu sắc hơn, nội đung và hình thức biểu hiện có nhiều nét mới. Đấu tranh dân tộc và đấu tranh giai cấp tiếp tục diễn ra dưới nhiều hình thức".

Với tinh thần trên, chúng ta coi sự sụp đổ chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô và ở một số nước Đông Âu chỉ là sự sụp đổ của một mô hình chủ nghĩa xã hội. Thực tiễn lịch sử cho chứng ta thấy trong sự phát triển chung không loại trừ những bước thụt lùi tạm thời và chủ nghĩa xã hội thay thế chủ nghĩa tư bản là quy luật khách quan.