MỘT SỐ SỰ KIỆN ĐÁNG LƯU Ý Ở UKRAINA
TRƯỚC NGÀY 24 THÁNG 2 NĂM 2022 

Kể từ ngày 24 tháng 2 năm 2022, bắt đầu cuộc xung đột giữa Nga và Ukraina đến nay, dưới cách nhìn tổng thể có thể khẳng định: Thế giới đã chịu tác động trên nhiều lĩnh vực (kinh tế, chính trị, an ninh, quốc phòng…), ngày càng lan rộng ảnh hưởng đến nhiều quốc gia, dân tộc trực tiếp hoặc gián tiếp. Biểu hiện rõ nhất là tác động mạnh mẽ đến lĩnh vực kinh tế, trực tiếp hiện hữu là an ninh năng lượng toàn cầu đang chịu sự thay đổi và tác động ảnh hưởng lớn nhất. Để góp phần cùng bạn đọc hiểu hơn về cuộc xung đột quân sự giữa hai nước đang diễn ra hiện nay mà chưa có hồi kết. Bài viết xin được cung cấp một số tài liệu liên quan đến đất nước Ukraina, trên cơ sở đó mỗi độc giả khi nghe, đọc, đánh giá, bình luận giữa các bên liên quan trong cuộc xung đột Nga – Ukraina hiện nay có cách nhìn đúng đắn, khách quan, toàn diện, lịch sử, cụ thể:

Tháng 9 năm 2007 thông qua cuộc bầu cử đột xuất đưa Tymoshenko lên làm Thủ tướng trở lại. Các lĩnh vực quan hệ với Nga có nhiều thay đổi lớn. Đặc biệt là các cuộc xung đột với Nga về giá khí tự nhiên (ngắn) đã ngừng toàn bộ nguồn cung cấp khí tự nhiên cho Ukraina năm 2007 và 2009, dẫn tới những thiếu hụt khí đốt tại nhiều nước châu Âu khác (cả hai lần).

Vào cuộc bầu cử tổng thống 2010, Viktor Yanukovych đã đánh bại Tymoshenko trong vòng nhì với tỷ lệ 48%-45%.

Phong trào Euromaidan là một làn sóng biểu tình ở Ukraina bắt đầu vào đêm 21 tháng 11 năm 2013. Việc này xảy ra khi trước đó cùng ngày chính phủ Ukraina tuyên bố hoãn việc ký kết một thỏa thuận hợp tác và thương mại tự do với Liên minh châu Âu "nhằm đảm bảo an ninh quốc gia" thay vào đó lựa chọn việc thiết lập quan hệ chặt chẽ hơn với Liên bang Nga ^[1]. Những người biểu tình cho rằng động thái của chính phủ Ukraina là không dân chủ, ảnh hưởng đến đời sống của họ,họ cổ vũ cho quan hệ gần gũi hơn với EU. Rất đông người Ukraine đã xuống đường biểu tình để thể hiện sự ủng hộ của họ đối với phong trào Euromaidan ^[2]. Trong khi đó, ở phần đông lãnh thổ của Ukraine nơi mà Người Nga chiếm đa số, một phần lớn dân số tại đây đã bày tỏ sự phản đối của họ đối với Euromaidan, thay vào đó họ ủng hộ chính phủ thân Nga của Yanukovych ^[3].

Chẳng bao lâu thì phong trào Euromaidan đã lan rộng ra kêu gọi Tổng thống Ukraina Viktor Yanukovych và chính phủ của thủ tướng Azarov từ chức cũng như phải thả cựu Thủ tướng Ukraina Yulia Tymoshenko^[4]. Các cuộc biểu tình được tiến hành bất chấp việc cảnh sát tăng cường lực lượng trấn áp, và số lượng tham gia các cuộc biểu tình ngày càng tăng nhất là từ giới sinh viên đại học. Các cơ quan thực thi pháp luật, cụ thể là Berkut (một đơn vị thuộc Bộ nội vụ) dù không bị khiêu khích đã tấn công một cách tàn bạo đối với những người biểu tình và các phóng viên vào ngày 30 tháng 11 năm 2013. Khoảng 10.000 người biểu tình đã tập trung tại Kiev vào đêm 29 tháng 11 năm 2013. Cảnh sát đã dùng hơi cay trấn áp người biểu tình khiến nhiều người bị thương. Việc gia tăng bạo lực từ các lực lượng chính quyền đã làm cho số người tham dự biểu tình càng tăng thêm, ước lượng khoảng từ 350.000 – 700.000 người phản đối biểu tình lúc cao điểm tại Kiev vào ngày 1 tháng 12.^[5]. Ngày 8 tháng 12 năm 2013, những người biểu tình đã giật đổ tượng đài V.Lênin tại Quảng trường Độc lập ở thủ đô Kiev, dùng búa đập phá tượng đã có từ năm 1946 này và trương cờ Liên minh châu Âu trên bệ tượng.^[6].

Đến giữa tháng 2 năm 2014, những cuộc đàm phán giữa Tổng thống Viktor Fedorovych Yanukovych và phe đối lập đã thất bại. Ukraina đứng trên bờ vực tai họa của một cuộc nội chiến. Ông Yanukovych đã bị Quốc hội Ukraina thông qua bỏ phiếu bãi bỏ tư cách tổng thống vào ngày 22 tháng 2 với 328 trên 340 phiếu thuận.^[7] Chủ tịch Quốc hội Oleksander Turchynov cho biết ông Yanukovych đã "từ bỏ trách nhiệm theo hiến pháp, đe dọa chức năng của nhà nước, toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền của Ukraina". Petro Poroshenko, một người thân EU, đã giành chiến thắng trong cuộc bầu cử sau đó với hơn 50% số phiếu để trở thành Tổng thống mới của Ukraina./.

--------------------------------------

1- Q&A: Russia-Ukraine gas row, BBC News (ngày 20 tháng 1 năm 2009).2- Ukraine election: Yanukovych urges Tymoshenko to quit, BBC News (ngày 10 tháng 2 năm 2010).
3- Stand-off in Ukraine over EU agreement, BBC News (ngày 17 tháng 12 năm 2013)
4- Kiev protesters gather, EU dangles aid promise Lưu trữ 2014-04-20 tại Wayback Machine, Reuters (ngày 12 tháng 12 năm 2013)
5-Johnson, Juliet; Köstem, Seçkin (tháng 5 năm 2016). “Frustrated Leadership: Russia's Economic Alternative to the West”. Global Policy. Wiley Online Library. 7 (2): 212. doi:10.1111/1758-5899.12301. In fact, the Ukrainian crisis broke out in November 2013 when former President Viktor Yanukovych announced under Russian pressure that he would no longer pursue an EU Association Agreement.
6- 11 tháng 2 năm 2014/ukraine-radicals-steer-violence-as-nationalist-zeal-grows “Ukraine Radicals Steer Violence as Nationalist Zeal Grows” Kiểm tra giá trị |url= (trợ giúp). Bloomberg News. ngày 11 tháng 2 năm 2014.
7- Lina Kushch (ngày 3 tháng 12 năm 2013). “Donetsk view: Ukraine 'other half' resents Kiev protests”. BBC News.

•