NHỚ LẦN ĐẦU ĐÓN BÁC

 Dựa trên cuốn tiểu thuyết “Hai ngày và mãi mãi” của cố nhà văn Cao Năm, hai nhà biên kịch Tô Hoàng Vũ và Bùi Xuân Thảo chuyển thể thành kịch bản phim truyện “Dấu ấn lịch sử”, tái hiện thời khắc thiêng liêng Hải Phòng lần đầu đón Bác về thăm năm 1946 bằng “nghệ thuật thứ bảy”.

“Tiểu thuyết “Hai ngày và mãi mãi” của cố nhà văn Cao Năm, tác phẩm đoạt giải B cuộc thi viết về đề tài học tập và làm theo lời Bác do Ban Tuyên giáo Trung ương tổ chức năm 2015, có giá trị cao về nghệ thuật và tái hiện lịch sử, nhà biên kịch Tô Hoàng Vũ, Chủ tịch Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật Hải Phòng đánh giá. Đó cũng là lý do hai nhà biên kịch bắt tay chuyển thể tiểu thuyết này sang loại hình nghệ thuật điện ảnh.

Trong hồi ký “Những tháng ngày không thể nào quên”, Đại tướng Võ Nguyên Giáp kể lại: “16 giờ ngày 20-10-1946, chiến hạm Đuymông Đuyếcvin đưa Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng đoàn công tác cập Bến Ngự. Lá cờ đỏ sao vàng bay phấp phới trên cột tàu cao chót vót. Con tàu rúc một hồi còi dài, chưa bao giờ ở bến cảng này lại có một hồi còi làm rung động trái tim của hàng chục vạn con người như chiều hôm ấy…”. Dựa trên những sự kiện, câu chuyện thật, nhà văn Cao Năm sáng tạo các nhân vật điển hình, xây dựng những tuyến nội dung đan xen để tái hiện tình cảm của người Hải Phòng đối với vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc. Đó là Thanh, cán bộ tiểu thương trong Ban quản lý chợ Sắt, là vợ chồng Muôn, Lếnh cùng các bà, các chị ở chợ trong 1 ngày đêm may hàng nghìn lá cờ đỏ sao vàng để đón Bác. Mọi người tìm gặp nhau, nghe những câu chuyện cảm động về Bác qua lời kể của ông Mai, người giới thiệu để Bác làm việc trên tàu khi Bác ngày đầu ra đi tìm đường cứu nước; qua chuyện anh Luân gặp Bác ở Paris, những ngày Bác hoạt động làm báo “Người cùng khổ”, được Bác giác ngộ trở về nước hoạt động cách mạng; đến câu chuyện của Phó chủ tịch Ủy ban Khởi nghĩa Hải Phòng Vũ Quốc Uy khi lần đầu gặp Bác... Từ những hồi hộp, đón chờ của quân dân thành phố, thời khắc thiêng liêng 2 ngày đón Bác về thăm được xây dựng đầy xúc động, khắc họa thành công hình ảnh Bác và những tình cảm của Người đối với Hải Phòng. Từ những chi tiết, hình ảnh về cuộc đón tiếp Bác trên chiến hạm Pháp đến những buổi giao lưu, gặp gỡ các đoàn đại biểu ở các tỉnh Quảng Ninh, Hưng Yên, Hải Dương, Hải Phòng gặp Bác; Bác gặp lại bạn cũ như ông Mai, anh Luân, ông Thi Sơn cho đến trò chuyện, động viên những người lao động, như: chị Vân nhà bếp, những chiến sĩ bảo vệ, những nhân viên phục vụ của ủy ban… nhà văn Cao Năm làm sáng lên nhân cách vĩ đại, phẩm chất cao quý của Bác qua cuốn tiểu thuyết.

Sự kiện lịch sử thiêng liêng ấy chúng ta chỉ biết qua báo chí, hồi ức trên sách báo, còn giới trẻ thì gần như chỉ biết một cách chung chung, đại khái. Chúng tôi chuyển thể tiểu thuyết “Hai ngày và mãi mãi” của cố nhà văn Cao Năm trở thành kịch bản phim truyện nhằm tái hiện sinh động, chân thực sự kiện hai ngày lịch sử quân dân thành phố vinh dự đón Bác, khi người dự hội nghị Phông-ten-nơ-blô từ Pháp trở về Tổ quốc trên chiến hạm Đuyamông Đuyếcvin cập Bến Ngự vào ngày 20-6- 1946…” nhà biên kịch Tô Hoàng Vũ cho biết.

Cuối tháng 8-2023, nhà biên kịch Bùi Xuân Thảo cảm thấy nhẹ nhõm khi cơ bản hoàn thành bản thảo kịch bản phim truyện “Dấu ấn lịch sử” gần 350 trang, dày dặn, sinh động đến từng chi tiết về sự kiện lịch sử năm 1946. Ông chia sẻ, từ đọc, “ngấm” cuốn tiểu thuyết và xây dựng thành kịch bản phim, hai nhà biên kịch nhiều kinh nghiệm dành thời gian cả năm trời để tạo nên “đứa con tinh thần” này.

Chuyển thể cuốn tiểu thuyết trở thành kịch bản phim truyện, hai tác giả gặp không ít khó khăn. Bởi đây là cuốn tiểu thuyết thể hiện những sự kiện lịch sử có thật từng diễn ra, vì thế cách sắp xếp sự kiện và ý tưởng của phim cần chặt chẽ, thể hiện rõ ý tưởng; làm sao để mạch phim, mạch truyện vẫn giữ được tính lịch sử, thể hiện được phong cách của người dân thành phố Cảng; những phân đoạn mô tả cảnh Bác căn dặn, nói chuyện với Đảng bộ, chính quyền và người dân Hải Phòng phải thể hiện thật nhuần nhuyễn, phù hợp bối cảnh lịch sử, logic của cuộc sống… “Để dựng thành phim cũng cần nguồn kinh phí lớn, như dựng lại cả dãy phố, thiết kế nguyên con tàu, tái hiện phố phường Hải Phòng trong thời khắc lịch sử trọng đại… Chúng tôi dành nhiều thời gian để xây dựng kịch bản với nhiều phương án khả thi…” nhà biên kịch Bùi Xuân Thảo bộc bạch. Để tạo “đời sống” mới cho cuốn tiểu thuyết, các tác giả dành nhiều tâm huyết để xây dựng đến từng chi tiết mang đậm tính khái quát, thể hiện tình cảm của quân dân Hải Phòng đối với Bác, cũng như những tư tưởng, đạo đức, phong cách sáng ngời của Người vẫn luôn là tấm gương, là bài học để các thế hệ trẻ tiếp tục học tập và làm theo.

Được biết, bên cạnh kịch bản phim truyện, tác giả Bùi Xuân Thảo cũng chuyển thể cuốn tiểu thuyết “Hai ngày và mãi mãi” của cố nhà văn Cao Năm để xây dựng thành kịch bản sân khấu./.

St