Văn hóa vật thể và văn hóa phi vật thể

 

Gần đây, để thuận lợi hơn trong việc nhận dạng và bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa, người ta lại chia văn hóa thành hai lĩnh vực: văn hóa vật thể và văn hóa phi vật thể. Văn hóa vật thể là các hiện tượng văn hóa tồn tại một cách cụ thể, hữu hình mà con người có thể tiếp xúc trực tiếp, cảm tính thông qua các giác quan. Đó là các công trình kiến trúc, các di tích lịch sử, văn hóa, các cổ vật và bảo vật... Văn hóa phi vật thể là hệ giá trị tinh thần nhân loại được lưu giữ trong ký ức cộng đồng, lưu truyền từ đời này qua đời khác, nhờ “bộ nhớ” của các nghệ nhân dân gian, các nhà văn hóa, các nghệ sĩ, trí thức, các “báu vật nhân văn sống”.

Tuy nhiên, sự phân chia giữa văn hóa vật thể và văn hóa phi vật thể cũng chỉ có ý nghĩa tương đối. Văn hóa vật chất hay văn hóa vật thể thực ra đều là quá trình hiện thực hóa các giá trị tinh thần thành các sản phẩm có thể tri giác nhận biết cụ thể. Bất cứ sản phẩm văn hóa nào (văn hóa vật thể hay văn hóa phi vật thể) đều tiềm ẩn bên trong nó một hàm lượng tinh thần, trí tuệ, tri thức, quan niệm, cảm xúc của con người - tức là các giá trị văn hóa.