Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, còn gọi là cách mạng công nghiệp 4.0 đã xuất hiện từ đầu thế kỷ XXI, phát triển với tốc độ chưa từng có, đang tác động đến mọi mặt của đời sống nhân loại. Bên cạnh những cơ hội thì cách mạng công nghiệp 4.0 cũng tạo ra những thách thức to lớn cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của mỗi nước, trong đó có Việt Nam. Nghiên cứu, làm rõ những tác động của nó đến nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa từ xa là một trong những vấn đề mới mẻ, nhưng hết sức quan trọng đối với công cuộc bảo vệ Tổ quốc từ xa. Có thể khái quát những thách thức này ở một số nội dụng cụ thể sau: Một là, nguy cơ tụt hậu xa hơn so với thế giới; mất lợi thế cạnh tranh về lao động chi phí thấp, phân hóa xã hội sẽ sâu sắc hơn từ sự nới rộng khoảng cách công nghệ và tri thức; thất nghiệp gia tăng, bất bình đẳng, phân hóa giàu nghèo ngày càng lớn. Trong tương lai gần, không phải là vốn, mà tài năng sẽ là yếu tố quan trọng, cốt lõi nhất của sản xuất. Điều này sẽ làm phân hóa thị trường việc làm thành hai nửa mâu thuẫn và xung khắc quyết liệt với nhau trong xã hội. Sự bất bình đẳng xã hội làm cho số đông người có thu nhập thấp giảm sút, mất hết niềm tin vào sự quản lý, điều hành của Nhà nước. Họ sẽ là đối tượng của những kích động, lôi kéo chống phá Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa của các thế lực thù địch; trở thành nguy cơ, lỗ hống phá vỡ thế trận quốc phòng toàn dân và an ninh nhân dân mà bấy lâu nay Đảng và Nhà nước ta đang xây dựng theo “lối truyền thống”. Sự phân hóa giàu nghèo, bất bình đẳng xã hội cũng là tiền đề tác động đến tình hình tội phạm, tệ nạn trong xã hội. Tất cả những yếu tố đó sẽ tác động tổng hợp, gây ảnh hưởng đến mục tiêu xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc - yếu tố cơ bản trong việc bảo đảm quốc phòng, an ninh, bảo vệ Tổ quốc một cách chủ động nhất mà những năm qua Việt Nam đã cố gắng xây dựng. Hai là, nghệ thuật quân sự Việt Nam, trước hết là nhiệm vụ huấn luyện sẵn sàng chiến đấu đang đối diện với những yêu cầu, đòi hỏi mới của chiến tranh công nghệ cao. Với những thành tựu khoa học và công nghệ, nhất là của cách mạng công nghiệp 4.0, cuộc chiến tranh trong tương lai (nếu xẩy ra) sẽ là cuộc chiến tranh công nghệ cao. Theo đó, việc cải tổ quân đội phù hợp với phương thức tác chiến dựa trên tinh thần vừa làm chủ vũ khí công nghệ cao, vừa được trang bị vũ khí, khí tài hiện đại, với cách đánh mới, hiệu quả đang là yêu cầu lớn đối với quân đội và các lực lượng vũ trang hiện nay. Sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa đang đòi hỏi quân đội và các lực lượng vũ trang phải vượt qua thử thách do tác động của cách mạng công nghiệp 4.0. Ba là, chiến tranh mạng và tác chiến trên không gian mạng sẽ là vấn đề đầu tiên, trung tâm của sự nghiệp quốc phòng, an ninh, bảo vệ Tổ quốc trong điều kiện tác động của cách mạng công nghiệp 4.0. Với thành tựu của cách mạng công nghiệp 4.0, ở Việt Nam khi mà chiến tranh với những sức mạnh vật chất của binh khí đơn thuần chưa diễn ra, thì cuộc chiến về tinh thần đã nổi lên, trước tiên bằng chính không gian mạng. Để thực hiện chiến lược “diễn biến hòa bình”, các thế lực thù địch trong và ngoài nước liên kết với nhau đẩy mạnh chống phá Việt Nam bằng nhiều hình thức. Trong đó, việc sử dụng Internet đã, đang và sẽ đặt ra nhiều thách thức an ninh phi truyền thống. Tác chiến trên không gian mạng tất yếu trở thành một trong những biện pháp chủ yếu mà các thế lực thù địch sử dụng để tiến công Việt Nam. Trong tương lai, lợi dụng công nghệ cao, các thế lực thù địch mang tính chất nhóm, tổ chức và quốc gia thù địch sẽ có thể tấn công trực tiếp đến hoạt động sinh học của con người, các thiết bị điện tử, số hóa đang được thiết kế để tương tác và gần gũi với thế giới sinh học, trong đó có bộ não của con người. Sẽ không là hiện thực chứ không còn là viễn tưởng khi các thiết bị điện tử sẽ có khả năng điều khiển hành vi của con người bằng những mệnh lệnh được thiết lập từ xa để tiến công phá hoại từ trong tổ chức, thiết chế và cơ sở hạ tầng kỹ thuật của đất nước; kể cả ở những cơ quan an ninh tối mật, cơ sở kinh tế, kỹ thuật đặc biệt quan trọng của quốc gia. Đây là một nguy cần có những nghiên cứu để có biện pháp chủ động phòng ngừa, ứng phó trong tương lai, phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ trước, từ xa./.