MỘT SỐ BIỆN PHÁP NGĂN CHẶN LAN TRUYỀN THÔNG TIN SAI LỆCH TRÊN KHÔNG GIAN MẠNG

 

Tin giả (fake news) được hiểu là những thông tin không chính xác, chưa được kiểm chứng, kiểm duyệt, xuất hiện sai lệch về nội dung, được phát tán trên không gian mạng và các phương tiện truyền thông, bao gồm cả truyền thông xã hội. Thực tế, những thông tin sai lệch thường có xu hướng lan truyền nhanh hơn tin thật, được cung cấp bởi các cơ quan truyền thông, báo chí chính thống. Đây là một thách thức đối với tất cả các quốc gia trên thế giới. Theo thống kê của cơ quan chức năng, Mạng xã hội (Facebook, Google, Zalo…) trở thành nền tảng lan truyền tin giả phổ biến nhất. Tin giả xuất hiện trên mọi lĩnh vực: Chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội… Nhiều thông tin bị xuyên tạc, bóp méo sự thật, thông qua những tiêu đề “giật gân”, “câu khách” về vấn đề dư luận đang quan tâm, nhất là vấn đề liên quan đến nội bộ Đảng, Nhà nước, tham nhũng, tiêu cực. Thông thường, tin giả được tạo ra có mục đích vụ lợi, thu hút lượt xem, lượt thích của cộng đồng mạng, tạo ra lợi nhuận. Tuy nhiên, nhiều tin giả được tạo ra với mục đích xâm phạm an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội, quyền và lợi ích của tổ chức, cá nhân. Nhiều tin giả mang nội dung riêng tư, bịa đặt, xuyên tạc hoặc thật giả lẫn lộn lên mạng nhằm khủng bố tinh thần và tạo dư luận xã hội trên cộng đồng mạng phục vụ các ý đồ đen tối, gây phương hại đến ổn định chính trị và trật tự, an toàn xã hội. Mạng xã hội ở Việt Nam với hơn 64 triệu người dùng là một môi trường thông tin tự do với nhiều ưu điểm, tiện ích tuyệt vời, nơi mà người Việt Nam được khai thác, cung cấp, chia sẻ, trao đổi thông tin không giới hạn, nơi mà công chúng được tự do bày tỏ quan điểm, ý kiến. Đối với Đảng, Nhà nước, các cấp chính quyền, các bộ ngành từ Trung ương đến địa phương, mạng xã hội là cánh tay nối dài, là công cụ, phương tiện tuyên truyền cho đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, quảng bá các hoạt động của cơ quan, đoàn thể, bộ ngành...Những năm gần đây, cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng diễn ra trong bối cảnh phức tạp của tình hình thế giới và khu vực. Ở từng thời điểm cụ thể, lợi dụng những khó khăn, vướng mắc cần giải quyết, những vấn đề phức tạp nảy sinh từ thực tiễn của đời sống xã hội, các thế lực thù địch, phản động trong và ngoài nước gia tăng các hoạt động chống phá, nhằm vào nền tảng tư tưởng của Đảng là chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, phê phán cương lĩnh, đường lối, chủ trương của Đảng bằng những âm mưu, thủ đoạn rất thâm độc, nhất là khi Đảng ta quyết tâm, chủ động đấu tranh phòng, chống “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, ngăn chặn sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức lối sống, làm trong sạch chính trị nội bộ Đảng, tăng cường uy tín và vai trò lãnh đạo của Đảng. Trước sự quyết tâm ấy, các thế lực thù địch lại càng điên cuồng, ráo riết hơn. Chúng không từ một thủ đoạn nào, ra sức bóp méo, xuyên tạc, bịa đặt hòng cản trở sự nghiệp cách mạng và công cuộc Đổi mới, xây dựng đất nước của Đảng và nhân dân ta.

Điểm mới hiện nay là chúng triệt để lợi dụng không gian mạng để tung các thông tin xấu độc, quan điểm sai trái, thù địch. Đây được coi là vùng “lãnh thổ đặc biệt” đang bị các thế lực thù địch lợi dụng triệt để nhằm chống phá Đảng và Nhà nước ta. Việt Nam là quốc gia có tốc độ tăng trưởng internet, mạng xã hội nhanh nhất thế giới. Theo số liệu thống kê đến tháng 1/2020, trong số 96,9 triệu dân cả nước có 68,17 triệu người (chiếm 70% dân số) dùng internet, cao thứ 12 trên thế giới và thứ 6 châu Á; 65 triệu người (chiếm 67% dân số) dùng mạng xã hội, chủ yếu là Facebook (đứng thứ 7 trong số 10 quốc gia sử dụng Facebook nhiều nhất) và là một trong 10 nước có số người dùng Youtube cao nhất thế giới. Trong đó, 94% người dùng internet hằng ngày là sinh viên, trí thức trẻ, thanh niên.

Trên Facebook, các thế lực thù địch sử dụng tính năng quảng cáo để thực hiện hoạt động quảng cáo chính trị, phát tán các nội dung sai sự thật, chống phá Đảng Nhà nước, đặc biệt là nói xấu, bôi nhọ tổ chức, cá nhân để chống phá công tác nhân sự chuẩn bị cho Đại hội Đảng. Quảng cáo chính trị của Facebook có đặc điểm là một người bất kỳ có thể đăng ký tài khoản và có thể mua quảng cáo thông qua thẻ quốc tế như Visa và Master rồi sau đó có thể đăng bất cứ nội dung gì. Nhờ vào việc Facebook có quảng cáo mục tiêu (tức là chọn được những đối tượng cần hiển thị nội dung quảng cáo chính xác) nên khi các thế lực thù địch đưa thông điệp nói xấu, vu khống, bôi nhọ một người nào đó thì khả năng tác động vào người xem rất dễ dàng. Facebook cho phép những tổ chức phản động (mà Nhà nước Việt Nam đã liệt kê, Bộ Công an đưa vào danh sách khủng bố như Việt Tân, tổ chức của Đào Minh Quân…) lập các trang cộng đồng và liên tục đăng bài chống phá Việt Nam.

Thứ nhất, các thế lực thù địch không ngừng tìm cách để chống phá cách mạng, chống phá chế độ. Chúng lập nên những trang mạng và đặt máy chủ ở nước ngoài, nên dù ta đã áp dụng các giải pháp kĩ thuật, tạo các “bức tường lửa” trên mạng để ngăn chặn vẫn không đủ sức triệt tiêu tận gốc những thông tin sai lệch, xuyên tạc.

Thứ hai, cuộc sống vận động, thay đổi hàng ngày, hàng giờ, với những chiều hướng vận động phức tạp, đa dạng, khó lường. Trong khi đó, tư tưởng, tinh thần của con người là một phạm trù rất khó kiểm soát và cũng không phải là “bất biến”. Với một đất nước hơn 90 triệu dân, khó tránh khỏi những bất mãn, những phản ứng trái chiều, ngay cả phản ứng trái chiều về một số chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, về bộ máy lãnh đạo các cấp...

Thứ ba, Hai là, nếu là những thông tin đáng chú ý, thuộc lĩnh vực cần quan tâm, cần chú ý tiêu đề bài viết. Tin giả thường có tiêu đề hấp dẫn, giật gân, viết in hoa kèm dấu ký tự mang tính chất khẳng định, thường có vẻ khó xảy ra trong thực tế nhưng được viết dưới dạng khẳng định để thu hút sự chú ý của người đọc. Đồng thời, kiểm tra đường dẫn liên kết. Đường dẫn URL chứa tin giả thường giả mạo gần giống các trang tin chính thống. Ví dụ: đuôi tên miền .org dành cho các tổ chức phi chính phủ hoặc phi lợi nhuận nhưng không vì thế mà mất cảnh giác, bởi những trang này có thể đăng tải thông tin chủ quan vì mục đích riêng của tổ chức đó, chứ không hoàn toàn cung cấp thông tin khách quan cho người đọc. Kiểm tra kỹ mục “Liên hệ” hoặc “Giới thiệu” trên trang tin để tìm kiếm thông tin về cá nhân hoặc tổ chức đứng sau, xác định mức độ tin tưởng thông qua các thông tin được đề cập như: chức danh, chức vụ, học hàm, học vị, mức độ phản hồi của người dùng, tính xác thực của địa chỉ. tin giả thường không được chú trọng về cấu trúc ngữ pháp, thể thức văn bản, dễ có lỗi chính tả và ngữ pháp, không thống nhất. Hình ảnh sử dụng trong bài viết đa phần là ảnh trên mạng hoặc được chỉnh sửa cho phù hợp với nội dung nguồn tin. Cần kiểm tra xem ảnh có tồn tại trên không gian mạng thông qua tính năng “Search Google for image”. Về mốc thời gian sử dụng trong bài viết, tin giả được biên soạn và định dạng mốc thời gian không trùng với thực tế, do đó, cần xem kỹ các mốc thời gian, sự kiện có trong nội dung tin và thời gian đăng tải. Về các luận cứ, luận chứng trong bài viết, thông thường các tin giả được tạo ra được dựa trên một câu chuyện, tình tiết có thực nhưng được làm giả ở những nội dung quan trọng nhất.