Theo các nhà nghiên cứu lịch sử báo chí, thì những hình thức ban đầu của báo chí, như những thông báo của chính quyền qua tiếng mõ làng, qua các yết thị dán ở nơi công cộng, như tờ Acta Diuna của người La Mã cổ xưa, các yết thị của chính quyền phong kiến Việt Nam ngày mồng một, ngày rằm dán tại các "Quảng Vân Đình",... là những hình thức sơ khai của báo chí. Cùng với sự phát triển của ngành in, gồm chế tạo ra máy in (1810), mực in (1814) , sự ra đời của báo viết ở phương Tây gắn liền với sự ra đời của chủ nghĩa tư bản, nhằm phổ biến tư tưởng dân chủ tư sản, chống lại sự thống trị hà khắc của chế độ phong kiến, góp sức thúc đẩy phát triển khoa học-kỹ thuật và xây dựng xã hội công dân trong các nước châu âu. Như vậy báo chí ra đời do nhu cầu thông tin (trước hết là thông tin chính thức của nhà nước), do yêu cầu phát triển của xã hội công dân (trong thời kỳ đầu của nó nhằm chống lại chế độ phong kiến); tạo ra dư luận xã hội phục vụ sự phát triển của xã hội theo định hướng của giai cấp cầm quyền. Ở nước ta, cuối thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX, dưới triều Nguyễn, trong "Tám điều cấp cứu (Tế cấp bát điều ), Nguyễn Trường Tộ đã đề nghị "ấn hành một tờ nhật báo, đăng những chiếu, sớ, dụ và những hành sự của các vị danh thần đương thời cho học sinh đọc để biết công việc trong nước, đó cũng là một việc ích lợi. Lợi ích của nó rộng rãi thấm nhuận mưa móc, nhưng không thể chỉ rõ ra hết được, để làm sẽ thấy...".
Như vậy, từ sự ra
đời của chủ nghĩa tư bản, với sự xuất hiện và phát triển của báo chí, có thể
xác định các chức năng chính của báo chí là :
- Chức năng thông tin: cung cấp
các thông tin, trước hết và chủ yếu nhất là của Nhà nước, công bố rộng rãi cho nhân dân biết.
- Chức năng phản ảnh: miêu tả những hoạt động kinh tế - xã hội về mọi mặt để mọi người trong xã hội đều biết.
- Chức năng tạo ra dư luận xã hội: qua báo chí để hướng
dẫn dư luận xã
hội, hướng người ta tới những hành động xã
hội, thúc đẩy sự phát triển xã hội
theo chủ ý của giai cấp cầm quyền.
- Chức năng nâng cao dân trí, đáp ứng
nhu cầu tinh thần của các tầng lớp nhân dân...
Thực tiễn
hoạt động của báo chí từ lúc ra đời đã khẳng định vai trò quan trọng của báo chí trong xã hội, đặc biệt là vai trò thúc đẩy sự phát triển của xã hội. Vì vậy,
" tự do báo chí" cũng phải nhằm phục vụ cho sự phát triển đó. Nhưng, cũng có một thực tế cần được làm sáng
tỏ là có những tổ chức, những nhóm người thường núp dưới danh nghĩa "tự do
báo chí" để chống lại sự phát triển của xã hội, bảo vệ những cái đã lỗi thời so với đà tiến lên của xã hội loài người,
gieo rắc thói hư tật xấu, tệ nạn xã hội nhằm thực hiện những mưu đồ cá nhân, bảo vệ lợi ích của một thiểu số
người, đi ngược lại xu thế tiến bộ chung của xã hội. Vậy, "tự do
báo chí" cần được hiểu đúng và thực
hiện đúng như thế nào?.
Người dân Việt Nam cần nâng cao cảnh giác với các luận điệu chống phá của các thế lực thù địch; đồng thời tích cực đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu thủ đoạn hiểm độc, tinh vi của chúng.
Trả lờiXóa